Agenci dziś: Na dyżurze
0:00 – 24:00 (telefon)
← Wszystkie wpisy AI bez mitów · 17 lutego 2026

Liczydło nie zastąpiło księgowych.
AI nie zastąpi prawników ani lekarzy

Co kilka tygodni czytamy, że sztuczna inteligencja wkrótce zastąpi prawników i lekarzy. Budujemy narzędzia AI dla kancelarii i konsultacji medycznych, więc znamy je od środka. Naszym zdaniem historia powtarza się po raz kolejny: nowe narzędzie zmienia zawód, ale go nie likwiduje.

Od liczydła do arkusza kalkulacyjnego

Liczydło przez stulecia przyspieszało rachunki. Potem przyszły maszyny liczące, kalkulatory i wreszcie arkusze kalkulacyjne, które w kilka sekund robią to, nad czym kiedyś pracowały całe działy. Za każdym razem można było usłyszeć, że księgowi nie będą już potrzebni. Stało się odwrotnie: rachunki przejęły maszyny, a księgowi zajęli się tym, czego maszyna nie zrobi — oceną, doradztwem, odpowiedzialnością za wynik.

Narzędzie przejęło liczenie. Nie przejęło księgowości, bo księgowość to nie tylko liczenie, ale też rozumienie przepisów, firmy i konsekwencji.

Bankomat i kasjer: lekcja z ekonomii

Ekonomiści lubią przykład bankomatów. Gdy się upowszechniły, wydawało się, że kasjerzy bankowi znikną. Tymczasem — jak opisuje ekonomista David Autor z MIT — ich liczba w Stanach Zjednoczonych przez kolejne dekady nie spadała. Bankomaty obniżyły koszt prowadzenia oddziału, banki otwierały więc nowe placówki, a kasjerzy przeszli od wypłacania gotówki do obsługi i doradzania klientom. Uczciwie trzeba dodać, że w ostatnich latach kasjerów ubywa — ale z innego powodu: klienci przenieśli się do bankowości internetowej.

Autor podsumowuje to prosto: automatyzacja zastępuje zadania, a nie całe zawody. Zadania, które maszyna przejmuje, uzupełniają się z tymi, które zostają przy człowieku — i te drugie zyskują na wartości.

Co AI naprawdę przejmuje u prawnika

W naszych systemach dla kancelarii AI przyspiesza pracę, która dotąd zajmowała godziny:

  • wyszukiwanie orzeczeń i przepisów do sprawy,
  • porządkowanie akt i dokumentów, przygotowanie wykazu załączników,
  • pierwszy szkic pisma według wzoru kancelarii,
  • przyjęcie zgłoszenia od klienta, umówienie terminu, przypomnienia.

Nie przejmuje tego, za co klient płaci prawnikowi: oceny sprawy, strategii, wyboru argumentów, odpowiedzialności za pismo i reprezentacji przed sądem. Przekonali się o tym nowojorscy prawnicy, którzy w 2023 roku złożyli w sądzie pismo z orzeczeniami wymyślonymi przez czat AI. Sąd nałożył na nich karę — bo odpowiedzialność za pismo ponosi prawnik, a nie narzędzie.

Co AI naprawdę przejmuje u lekarza

W medycynie AI dobrze radzi sobie z porządkowaniem dokumentacji, streszczeniem historii leczenia, wskazaniem miejsc wartych uwagi na zdjęciu czy przypomnieniem o badaniu. To duża pomoc.

Diagnoza i leczenie to jednak coś więcej niż rozpoznanie wzoru. To rozmowa z pacjentem, zbadanie go, uwzględnienie jego historii, wartości i ryzyka, a na końcu decyzja, za którą ktoś odpowiada zawodowo i prawnie. W 2016 roku jeden z pionierów sztucznej inteligencji, Geoffrey Hinton, stwierdził, że należy przestać kształcić radiologów, bo maszyny wkrótce będą lepsze. Minęło dziesięć lat, a radiolodzy nadal pracują — z AI jako narzędziem w swoim gabinecie.

FAKT

Dlaczego zawodu nie da się zautomatyzować w całości

  • Odpowiedzialność. Prawnik i lekarz ponoszą odpowiedzialność zawodową, cywilną, a czasem karną. Model nie ponosi żadnej — to narzędzie, tak jak liczydło.
  • Halucynacje. Model tworzy tekst prawdopodobny, a nie prawdziwy. Ktoś musi sprawdzić, czy przepis istnieje, a wyrok mówi to, co mu przypisano.
  • Zaufanie i tajemnica. Klient i pacjent powierzają sprawy człowiekowi, który jest związany tajemnicą zawodową i etyką.
  • Sprawy nietypowe. Najtrudniejsze sprawy to te, których nie było w danych. Tam liczy się doświadczenie i osąd.
  • Rozmowa. Wysłuchanie, dopytanie, wyczucie, czego człowiek nie powiedział — to wciąż domena ludzi.

Kto naprawdę powinien się obawiać

Zmiana jednak przyjdzie. Tak jak księgowy bez komputera przegrał z księgowym, który go używał, tak prawnik i lekarz bez narzędzi AI mogą przegrać z tymi, którzy nauczą się z nich mądrze korzystać. AI nie zastąpi prawnika, ale prawnik z AI może zastąpić prawnika, który AI ignoruje.

U NAS

Jak to wygląda w naszych systemach

Nasze narzędzia budujemy według prostej zasady: system przygotowuje, człowiek decyduje. System szuka, porządkuje, przypomina i przygotowuje szkic. Pismo podpisuje prawnik, a decyzję medyczną podejmuje lekarz. Czynności nieodwracalne zawsze czekają na potwierdzenie człowieka, a każde powołanie przepisu czy orzeczenia sprawdzamy w źródle.

Podsumowanie

Liczydło, kalkulator i arkusz kalkulacyjny przejęły liczenie, ale nie zastąpiły księgowych. AI przejmie wiele żmudnych zadań prawników i lekarzy, ale nie ich wiedzę, osąd i odpowiedzialność. Zawody się zmienią — a zyskają ci, którzy potraktują AI jak dobre narzędzie, a nie jak zastępcę.